Buy Clonidine Patches Online Birthcontrol Pills Cancer Cialis How To Order Viagra Plus Famvir Buy Uk

Entrevista a un archivero: Ramón Martín, Archivo de Protocolos de Oñati, en “La mecánica del caracol”. Radio Euskadi, 28-06-2013


Escrito el 12 julio 2013 – 14:06 | por admin

[Radio Euskadi, “La mecánica del caracol”, 28-06-2013, 04:05 p.m.]

http://audios.ak.cdn.eitb.com/multimedia/audios/2013/06/28/1153866/20130628_17215322_0006111419_002_001_MECANICA_28_.mp3

En la sección semanal de Eusko Ikaskuntza conoceremos más de cerca la profesión de archivero de la mano de Ramón Martín Sukia, técnico del Archivo Histórico de Protocolos de la Diputación Foral de Gipuzkoa en Oñati y vocal de formación de la Junta de ALDEE (Asociación vasca de profesionales de Archivos, Bibliotecas y Centros de Documentación), cómo es la profesión y a qué cambios se está sometiendo y qué papel juegan los archivos depósitos de la memoria de personas, instituciones y familias que garantizan su pervivencia histórica y su Memoria

Dibujando un poco el mapa de los archivos: doble significado del término “archivo”; riqueza de nuestros fondos; ramon_entrevistatérmino medio entre las sociedades anglosajonas y el sur de Europa; idea principal de que el cambio en los últimos años es realmente importante y este mapa se está cubriendo desde los años 80.

Difusión en archivos:  se ha trabajado mucho en Euskadi por la difusión, así como acceso a imágenes digitalizadas vía internet, accediendo a la memoria de muchísimas instituciones, personas y organismos que han ejercido sus funciones en Euskadi

El Archivo Nacional: nos encontramos con algunos vacíos y este es uno: en Euskadi no había servicio de Archivo Histórico y esta es la razón de creación del Archivo Nacional y su principal función, además de erigirse en órgano coordinador de las diferentes políticas de archivo. La principal razón para que se haya esperado tanto la encontramos en que los archivos son órganos que crecen de manera natural y esos documentos son los que forman los archivos. El GV nace en el 36 y sufre mucho en el exilio, es por tanto una institución joven, y parece que ahora ha llegado el momento de que se cree este archivo

El Sistema Nacional de Archivos: Después de 30 años hasta qué punto se ha conseguido recuperar el tiempo perdido: en los 80 existían 4 archivos /archiveros que representaban a las 4 grandes instituciones de Euskadi. Eusko Ikaskuntza detectó una necesidad fundamental para fomentar el servicio, poner personal a trabajar para dar salida a estos fondos, favorecer la formación… Ahora nos encontramos con un salto impresionante, porque se ha cambiado el punto de vista de una manera muy importante, aunque siguen existiendo vacíos (memoria empresarial, industrial, familiar o personal, servicios pequeños, compartidos entre varios centros de información…. Los archivos parece que no son vistos todavía con criterios de rentabilidad por las instituciones, en el sentido de que no se tiene conciencia del dinero que cuesta el no encontrar información a tiempo o no encontrarla.. La ciudadanía tiene que encontrar respaldo a su categoría de derecho al acceso, respeto a sus libertades, transparencia de la Administración…

¿Diferentes profesionales, misma función?: la función es parecida entre archiveros, bibliotecarios, documentalistas, gestionan información, sirven contenidos, facilitan el acceso a la Memoria individual y colectiva… Sin embargo todavía se cree en un estereotipo que no es positivo para la profesión… batas blancas o no tan blancas, soledad, seriedad… ¿quitar el nombre a la profesión elimina los estereotipos? Que se acerquen a los archivos para ver cómo se trabaja …

Tratamiento del documento: El archivero participa en la interpretación y preparación del documento para su difusión e investigación, la ciencia del contexto, el archivero explica a la gente cuál es el contexto en el que se genera el documento, la intención del productor al crear el documento, no tanto extraer el contenido, sino preparar el documento

Las nuevas tecnologías: La revolución informacional del siglo XVI con la invención de la imprenta dejó de tener a los impresores como entes de conocimiento cuando empezó a difundirse el contenido; ahora los profesionales de la información  somos puente entre el ciudadano y los documentos utilizando para ello todas las herramientas y otros profesionales para conseguir los objetivos de preservación y difusión de Memoria

Porvenir de los soportes electrónicos: preocupación no porque no tenga solución, sino porque no se está atendiendo al problema en sí. Cambiamos el soporte, pero siguen siendo soportes materiales que hay que preservar y con mayor obsolescencia. La legislación nos viene dando pautas de cómo debemos establecer los mecanismos que hagan que esta información contenida en estos no tan nuevos soportes, pero no se cumple en muchos casos. Se están produciendo vacíos de Memoria por esa razón, que habría que estudiar y tratar de paliar.

ELKARRIZKETAREN TRANSKRIPZIOA EUSKARATUA.

EVA CABALLERO, PROGRAMAREN AURKEZLEA: Juan Agirrek, Eusko Ikaskuntzaren izenean, astero aurkezten duen saila dugu hau. Gaurkoan Ramón Martín Sukiaren eskutik artxibarien lanbidea ezagutuko dugu. Geografia eta Historian lizentziatua eta Madrileko Liburutegi Nazionalean eta Frantziako Agiritegi Nazioanletan Artxibistika eta Bibliotekonomiako diplomaduna da. Irargin, hau da, Eusko Jaurlaritzaren ardurapean dagoen Euskadiko Ondare Dokumentalaren zentruan artxibari tekniko moduan lan egin zuen. Gaur egun Oñatin kokatzen den  Gipuzkoako Protokoloen Artxibo Historikoko arduraduna da.

Lanbide honi eta bere dimentsioei buruz arituko gara, zeren hainbat artxibari mota ezberdin dago, aurki daitezkeen agiritegi desberdinen arabera.

Agiritegi hitza dokumentuak kontserbatzen diren lekuari lotuta dago. Antzinean biltegi hauek tenplu eta jauregietan koka zitezkeen. Zaharrenak Mesopotamian aurkitu zituzten, Kristo aurretik lau mila urte ingurukoak. Bertan gordetzen ziren bustinezko oholtxoak gaur egun arte iritsi zaizkigu, bertan gobernuko aginduak, sententziak, kontuak, intendentziako zerrendak etabar grabatuak daudelarik.

Hurrengo 6000 urteetan asko aurreratu da artxiboen kudeaketan, orain ere behar-beharrezkoa direnak era guztietako informazioa biltzeko.

Denboran zehar sortutako agirien elkartzeari artxibo deitzen diogu. Hau esateak agiritegiak kristauen, enpresen edota instituzioen memoriaren biltegiak direla suposatzen du. Artxiboak behar bezala zainduta daudenean memoriaren jarraipen historikoa ziurtatzen dute.

Artxibarien lanbidea giza antolaketa bezain zaharra da eta bere jatorria, esan bezala, duela hiru edo lau mila urtetan kokatu dezakegu. Mendeetan zehar ia aldaezinak diren jarduera eta teknika batzuez arautu da, aldaketa gutxirekin, baina azken hamarkadatan, iraulketa teknologikoa dela eta, oso eraldaketa sakona jasaten ari da. Gaur egun artxibistika susperraldian dagoen zientziatzat hartzen da memoria historikoaren esparruan eta ezagutzaren gizartean barna. Zientzia hau agirien bilketaren printzipioak, prozedurak eta arazoetaz arduratzen da, dokumentazio hori denboran zehan mantendu dadin eta bai oraingo hiritarrek eta bai etorkizuneko belaunaldiek kontsultatu ahal dezaten.

Ramón “artxibo” hitzaren esanahi bikoitza adierazten hasten da:

RAMÓN MARTÍN: Batetik agiritegi bat dokumentuen elkartze bat da, hasieran aipatu den moduan, baina baita agiri horiek kontsultatu nahi dituzten pertsonak artatzen diren zerbitzuari ere deitzen zaio artxiboa.

Euskadik, gu bizi garen lurraldea, kokatuta dagoen testuinguruan, hau da, Europa Mendenbalean, dokumentu kopuru esanguratsu bat gordetzen du, XVI. mendetik modu zerrendatuan. Are gehiago, Nafarroan XIII. mendetik dokumentazioa modu zerrendatuan duen agiritegi bat daukagu. Hau dela eta, artxibo funtsen maparen ikuspuntutik, anglo-saxoi gizarteak kontserba dezakeen agiri gutxi eta Italiak edota Espainiak gorde ditzaketen kopuru handiren erdi bidean gaudela esan dezakegu.

Agiritegiko zerbitzuei dagokionez, nahiko mapa irregular baten aurrean aurkitzen gara. Instituzio handiek beren artxibo zerbitzuak dauzkate eta, bestalde, badira beren memoria gordetzen duten instituzioak, baina artxiborik ez daukatenak. Azken hogei ta hamar urteetako aldaketa inportantea da eta mapa modu eraginkor batean bete da larogeiak geroztik.

JUAN AGIRRE: Euskadiko Artxibo Sistema Nazionalaren web orrialde bat dago.

RAMÓN MARTÍN: Euskadi gizarte pribiligiatu bat da zeren artxibariek ahalegin handi bat egin dute hedatzean eta gure instituzio askoren agiritegi historikoen katalogoak kontsultatzeko aukera dugu. Are gehiago, hasi gara dokumentuen irudi asko ikusten Internet bidez, baina hau ozeano bateko ttanttak besterik ez dira, oso dokumentazio handia kontserbatzen dugulako. Digitalizazio prozesua nahi genukeen bezain aguroa ez bada ere, badaukagu dokumentu ugari eta baita pertsona eta bere funtzioak Euskadin bete dituzten erakunde askoren memoria Internet bidez kontsultatzeko aukera ere.

EVA CABALLERO: Urtea bukatu aurretik aurreikusten da Euskadiko Artxibo Historiko Nazionalak bere ateak ireki ditzala Bilbon. Ze garrantzi du agiritegi honek?

RAMÓN MARTÍN: Esan dugu hutsune batzu dauzkagula eta hauetako bat Euskadiko instituzio nagusiak, hau da, Eusko Jaurlaritzak, ez zuela Artxibo Historikoaren zerbitzurik eta hau da Artxibo Nazionalaren eratzearen zergatia. Eusko Jaurlaritzaren memoria historikoaren kudeaketa izan behar luke bete beharreko funtziorik nagusiena, Eusko Jaurlaritza instituzio moduan hartuta; eta bestetik, mota guztietako instituzioen artxiboetako politika desberdinen organu koordinatzailean bihurtzea edo, behintzat, hori espero dugu profesional gehienok.

Ez ginateke harritu beharko orain arte itxadon izanaz, artxiboak modu naturalean hazten diren organoak baitira. Ez dira dokumentuak borondatez pilatzen diren zentroak. Instituzioek, beren jardunean, agiriak gehitzen joaten dira eta agiri horiek artxiboak osatzen dituzte. Agiritegien ikuspuntutik begiratuta Eusko Jaurlaritza nahiko instituzio berria da. 1936.ean jaio zen eta erbestean asko sufritu zuen bere dokumentazioa gordetzea oso zaila zelako. Beraz Eusko Jaurlaritza den instituzioaren artxibo beharra nabarmenagoa da momentu hauetan. Nik esango nuke orain, ia modu naturalean, Artxibo Nazionala sortzeko beharra iritsi dela.

JUAN AGIRRE: Ramonek azaletik aipatu du azken hogei ta hamar urteetan lan handia egin dela agiritegietan eta artxiboen sistema eratu dela. Nik, Eusko Ikaskuntzako bazkide naizenez, gogoratzen dut elkarteak hirurogei ta hamarren bukaeran bere jarduna berreskuratu zuenean ikusi zen behar handi bat, ia urgentziazkoa, artxibo eta liburutegietan lan egitearena izan zela, zeren lan hau aurrera eramaten ez bazen, zaila zatekeen ikerkuntza sustatzea. Kongresu monografiko bat antolatu zen, erroldak, Bibliotekonomia eta Artxibistikako ikastaroak… Hogei ta hamar urte hauek igaro eta gero, zein puntutaraino lortu da galdutako denbora berreskuratzea gure inguruko lurraldeak kontutan harturik eta zenbat lan geratzen da egiteke?

RAMON MARTÍN: Larogeiaren inguruan Euskadin artxiboetako lau zerbitzu existitzen ziren. Lurralde honetako lau instituzio handiak besterik ez zituzten ordezkatzen. Eusko Ikaskuntzak igarri zuen beharra horren nabarmena zen ze horrek balio izan zuen eragingarri moduan artxiboen zerbitzuak martxan jartzeko, funtzio horretan pertsona bat edo lagun talde bat arreta ematen jartzeko, erakundeek sortzen ari ziren agiriak jasotzen joateko, hiritarrek instituzioen informaziora heltzeko ate moduan erabil zitzaten. Une honetan larogei edo larogeita hamar artxibo zerbitzu dago eta hogeita hamar urteetan ikuspuntua modu garrantzitsu batean aldatu da, hutsuneak eta gabetasunak existitzen jarraitzen badute ere:

. Enpresa, industria memoria ezinbestean galtzen ari da, memoria pertsonala edo familiarra desagertzen ari da.

. Oso zerbitzu txikiak existitzen jarraitzen dute.

. Instituzioek ez dituzte artxiboak errentagarritasun ekonomiko instrumentu moduan ikusten. Instituzioek informazio bat bilatzen zenbat diru eta zenbat lan denbora galtzen den jakiteko kalkulo bat egingo balute, ikusiko lukete artxiboa, publikoa zein pribatua, instituzioentzako benetan organo errentagarri bat dela.

. Eta, bestetik, hiritarrak ez dira asko konturatzen artxiboa bere eskubideen bermarentzako babesa aurki dezaketen instrumentu bat dela. Duten beharra dutela, agiritegiek baimentzen  diete informazio bat lortzea eta informazio horrekin  beren eskubideak defendatzea.

EVA CABALLERO: Artxibari lanbidea azken urteetan asko aldatu da eta hainbat deitura azaldu dira, informazioaren kudeatzaile edo inginiari dokumentala adibidez. Errotik desberdinak dira batzuk zein bestetzuk egiten duten lanen artean?

RAMÓN MARTÍN: Ez dut uste, nik esango nuke funtzioa berdintsua dela. Artxibari batek berrogeitan egiten zuen lana oraingoarekin alboratuz asko aldatu da, baina testuinguruan batez ere. Profesional askok  lanbidearentzako positiboa ez den artxibariaren estereotipo bat dagoela pentsatzen dute. Egia da orain entzuten ari zaizkigun lagun askok beren irudimenean ikusiko dute artxibari bat bata zuri batekin, ahal bada koipe orban batekin, bakartia, aspergarria, ezgizakoia… gainera filmetan ikusten dugu. Lanbideari izena kentzeak gainetik arindu diezaguke estereotipo hori. Nik jendeari gomendatuko nioke agiritegietara hurbildu dadila eta ziurrenik ikusiko du bertan lan egiten dugunok umore oneko jendea garela, beste pertsonekin kontaktuan egotea  izugarri gustatzen zaigula, pozik gaudela lan egiteaz eta ahalegin guztiak egiten ditugula gure erropek olio orbanik erakutsi ez dezaten.

JUAN AGIRRE: Zu bezalako artxibari batek dokumentu bat hartu eta deskribapen bat egiten du, sailkatu eta fitxa bat egiten dio, kodigo batzu ezartzen dizkio… neri iruditzen zait zentzu bat ematen ari zaiola, dokumentu hori interpretatzen ari dela balizko erabiltzaile batentzat, eta erabiltzaile hori egun urrun, hurbil edo urrutiko batetan agiri horretan interesaturik egon daiteke. Hau, agiritegi xume batean zeregin mekaniko bat izan daitekeena, beste batzuetan garrantzi handiko lanetan bihur daiteke, mamizko lan batetan. Ondo esaten ari naiz esaten badut horretan datzala, hein handi batean, lanbide honen jardun ona?

RAMÓN MARTÍN: Bai, zalantzarik gabe. Guk askotan izendatzen dugu artxiboei lotuta dagoen zientzia, artxibistika, testuinguruko zientzia moduan. Artxibaria, lehenengo eta behin, saiatzen da jendeari azaltzen dokumentua sortzen den tetuingurua, zeren, eta hau oso garrantzitsua da, agiriak ez dira inoiz sortzen gero egingo dugun beren irakurketa historikoan pentsatuz. Eredu gisa, duela hilabete Hondarribian aurkeztu da gaur egungo Canadan erredaktatu zen ziur aski antzinenetako dokumentu bat. Marinel baten aginduz idatzi zen XVI. mendean. Garrantzitsua da jakitea agiri hori ez zela sortu hau pentsatzen: “Lekukotasun bat utziko dugu Ameriketara iritsi ginen lehenengoak edo XVI. mendean hemen geundela adierazteko”. Ez, ez. Aipatzen dugun marinelak hilzorian zegoen, are gehiago, bertan hil zen. Bere kapitainari eskatu zion testamentua erredaktatzeko bere herentzia berak benetan nahi zuen pertsonengana hel zedin. Eta kapitain horri eskatu zion Hondarribian entregatzeko, bere jatorrizko herria baitzen, bertan testigantza legal hori gera zedin.

Marinel horrek ez zeukan ospetsu bilakatzeko inongo asmorik. Gaur egun bere izena badakigu, bere izena prentsan atera da, era guztietako hizkuntzetan… baina bere testuingurua, dokumentu horren sormenaren testuingurua, guztiz desberdina zen. Artxibarien lana ez da horrenbeste agiriaren informazioa azken muturretaraino ateratzea, horretarako pertsona interesatuak, ikertzaileak, adituak… baitaude, agiriari testuingurua ematea baizik, modu horretan jendeak uler dezan eta interesatzen zaion informazio hori askozaz aguruago lor dezan. Egia esan, testuingurua lanbidearen gakoetako bat da, testuingurua azaltzea hain zuzen ere.

JUAN AGIRRE: Eta teknologia berrien aurrera egiteak ekar dezake  teknika eta teknikari informatikoek artxibari tradizionala baztertuta utzi dezatela?

Honetan ere, antzinako ereduetara joaz, inprentaren agerpenarekin XV mendean izan genuen aurreko iraultza informazionalari erreparatzen badiogu, antzeko zerbait gertatu zela ikus dezakegu. Bitartekariak, lanabesa kudeatzen dutenak, hau da, lehenengo inprimatzaileak, Gutemberg eta Aldo Manuzio kasu, ezagunak ditugu. Geroztik, inprenta lanabes bat zenaz eta benetan garrantzizkoa edukiak zirela ondo jabetu zirenean, inprimatzaileek horren ezagunak izateari utzi zioten. Oraingo honetan antzeko zerbait gertatzen ari da: batzutan lanabesa, kasu honetan informatika, edukiarekin nahastu egiten da, hau da, informazioren kudeaketarekin. Eroapen kontua da. Nik uste denborarekin bai batzuk eta bai bestetzuk birkokatzen joango garela. Egin behar duguna da, egun arlo guztietan gertatzen den legez, elkarlanean jardun, artxibariek eta informazioaren kudeatzaileek informatikariekin, biologoek edo edozein eremu zientifikoko edozein profesionalek beraiekin lan egiten duen moduan, zeren lanabesa oso garrantzitsua da. Baina lanabesa eta helburuaren arteko nahastea nik uste denborarekin ziur argituko dela.

JUAN AGIRRE: Ezin dugu elkarrizketa hau bukatu denon gogoan dagoen arazo bat aipatu gabe: euskarri elektronikoen etorkizuna. Duela gutxi Umberto Eco irakurri nuen. Esaten zuen berari izugarri gustatzen zaizkiola liburutegiak eta artxiboak, zeinetan ehunka eta baita milaka urteko agiriak gordetzen diren eta bere buruari galdetzen zion ironikoki baina sakontasunez: Baten batek daki zenbat iraun dezake USB batek? Eta geroztik ikusi dut UNESCO-k nazioarteko kongresu bat antolatzen agiritegi digitalak galtzearen kezkaren aurrean eta beraiekin batera informazio eskerga ondorio latzekin. Nola ikusten duzue euskarri elektroniko hauen kontserbazioa?

RAMÓN MARTÍN: Profesionalok kezkaturik ikusten dugu, baina ez konponezina delako, arazoari berari so egiten ari ez zaiolako baizik. Nik, desmaterializaioa baino, esango nuke aldatzen ari dena euskarria dela. Objektu inmaterialak edukitzen jarraitzen dugu informazioa eusteko. Lehen milaka eta milaka dokumentu geneuzkan paperean eta orain milaka eta milaka dokumentu dauzkagu, baina disko batean sartuta. Lehen agiriz jositako pareta bat zena orain diska batetan sartu dezakegu. Baina biak objektu materialak dira eta biek eusten dute informazioa. Objektu materiala desberdindu eta nola kontserbatu behar den kontutan izatea aurreikusita dago, are gehiago, dagoeneko legeriak jarraibideak ematen ari zaigu nola egin behar den arautzeko. Gertatzen dena da administraritzak zein pertsona pribatuak jaramon gutxi egiten ari gatzaizkiola arazo honi, dokumentuak denboran zehar manten daitezen mekanismoak ezartzeko. Kopia ordenatu eta aldizkako baten politika on batzuren bitartez solik iritsi gaitezke dokumentu hauek denboran zehar mantentzera. Arazoa da martxan jarri behar dela, eta beharrrezkoa da da  egitea dagoeneko memoria galtzen ari garelako. Litekeena da memoria gabezi berri bat izatea garai honetan hain zuzen ere hau betetzen ari ez den esparru asko dagoelako.

EVA CABALLERO: Eskerrik asko, Ramón. Juan, gustatuko litzaidake Eusko Ikaskuntzako artxiboari buruzko anekdota bat hain zuzen ere zuk kontatzea.

JUAN AGIRRE: Bai, behin baino gehiagotan kontatu dudan pasadizoa da, zeren asko gustatzen zait kontatzea: Eusko Ikaskuntza 1918.ean sortu zenetik bere artxiboak Donostiako Aldundiaren jauregian gordetzen zituen. 1936.ean Gerra Zibila hasi zenean, gerta zitekeenaren beldur, gai honekin sentsiblea zen batek armada matxinatua sartu aurretik elkarteko artxibo dokumentalak jaso  eta kaxa batzutan gorde zituen jauregiko ganbaran. Berrogei urte pasa ziren, diktadura bukatu zen eta Eusko Ikaskuntza berpiztu nahi izan zuten pertsonak agertu ziren. Beren galdera: Non egongo da dokumentazioa? Eta berragertu zen, ganbaran ukitu gabe zegoen diktaduraren gau iluna igaro zedin itxadoten. Elkartearen memoria salbatu zuen aingeru zaindari hark Fausto Arozena Arregi zuen izena eta Gipuzkoako Protokoloen Artxiboaren sortzailea izan zen, eta hain zuzen artxibo honek orain duen arduradunarekin hitzengiten aritu gara gaur hemen.

EVA CABALLERO: Eskerrik asko, Ramón, artxibariaren lanbidea eta artxiboetako transmisioaren etorkizunari buruzko hainbat gako eta gai ezezagun gerturatu dizkiguzulako.

Etiquetas:

Publica un Comentario