Archivo de la etiqueta: Archivos

RAMON MARTIN: “ELKARTE PROFESIONAL BAT IZATEA ETA INDAR-IDEIA BATZUK GARbI IZATEA KLABEAK IZAN DIRA”

Ramón Martin Suquia

Ekainaren 23an onartu zen Euskal Autonomia Erkidegoko Dokumentu-Kudeaketa Integralaren eta Dokumentu-ondarearen Legeaz aritu gara Ramon Martin Suquiarekin (Legazpi, Gipuzkoa, 1962), Gipuzkoako Probintziako Artxibo Historikoaren arduradunarekin.

Badugu Artxiboen gaineko lege berria, baina luzea izan da bidea, ezta?

Bai horixe. Artxibo munduan gauzak asko aldatu dira 1990. urtetik hona, eta ordukoa da lehengo artxiboen legea, alderdi historikoari bakarrik begiratzen zion lege bat ez zen nahikoa. Artxibozainak, eta ALDEE bera, aspaldian konturatuta ginen horretaz. Horrexegatik 2007tik lau saiakera izan dira legearen inguruan, 2007an, eta 2011n, lege-proiektuetan hasieratik parte hartu genuen ALDEEren izenean, baina bi kasuetan ahaleginak zirriborroetan gelditu ziren. Gero  Kultura sailak bultzatutako lege-aurreproiektu bat izan zen, guztiz atzerakoia zena, eta orduan ALDEEK oso paper garrantzitsua izan zuen lege-proiektua bertan behera uzteko. Azkenik, hauxe, laugarren saiakera da aurrera joan dena.

Lege baten sorreraren inguruan zeintzuk dinamikak diren ezagutu duzue

Ba bai, asko ikasi dugu, batez ere lege bat sortzeko prozesuan dauden mekanikak, makinariak, zein garrantzitsuak diren lege-esparruak finkatze orduetan. Halako lege bat idazteko garaian ez duzu, ez, orri txuri bat nahi duzuna bultzatzeko. Kontrabotere asko daude artean, eragin ekonomikoa, juridikoa, edo politikoa mugatzen dituzten kontrabotereak. Planteatzen dituzun gauza asko bidean gelditzen dira, baina sistema demokratikoaren dinamikak dira, batzuetan oztopotzat ikusi ahal dituzunak, bestetik beharrezkoak nahia eta errealitatearen arteko oreka izateko, en fin…  

Zure aburuz, zeintzuk dira lege honen indarguneak?

Garrantzitsua, nire ustez, artxiboen Kultura esparrua gainditzea. Eusko Jaurlaritzako bi sailek bultzatutako legea da, Gobernantzak eta Kulturak, eta nabaritzen da. 2007tik aurrera ALDEEk bultzatzen zuen eskakizuna zen, gure dokumentu guztietan aipatzen zena eta, egia esanda, gutako batzuk gauzatuta ikusteko esperantza gutxi geneukana, baina azkenean horrela gauzatu da. Honakoan elkarte profesional bat izatea  eta indar-ideia batzuk garbi izatea klabeak izan dira. Legea zerbait positibotzat kontsideratzen dut nik, eman beharreko aurrerapauso bat, ezin genuen aurrerapauso hori eman gabe utzi. Nahi bezain ausarta ez da, baina 1990. urteko muga hertsiak urgentziaz gainditu beharra zegoen.

Oro har eta nire ustez, legearen orientazioa egokia da, kontuan hartuta argi eta garbi defendatzen dela dokumentu-kudeaketa eta artxiboen kudeaketa ez direla soilik kultura-arloarekin lotuta dauden jarduerak, baizik eta funtsezkoak direla administrazio-eraginkortasuna, dokumentuetarako sarbidean edo irispidean eta, luzera begira, dokumentuak dokumentu-ondare bihurtzeko tresna gisa. 

Oro har… baina hutsuneak izan badira, ez?

Bai, batzuk garrantzitsuak. Lege ‘ordenatzaile’ baten aurrean gaude, gaur egun finkatuta dagoen paisaia bat antolatzen duena. Ez da inolaz ere lege ausart bat, bide berriak markatzen dituen lege bat. Azkeneko urteetan legedian eta araudietan artxibo eta dokumentu-kudeaketaren inguruan jasotako aginduak oso ugariak izan dira. Eremuaren mugak eta nondik-norakoak finkatuta zeuden, baina oso maila ezberdinetan, berdin legeetan, dekretuetan edo arauetan, legeak egiten duena, nire ustez, hainbat iturritatik datozen elementu horiek guztiak ordenatzea da, ez da gutxi.

Baina EAEko artxibo-sistemen egoera ez da hoberena, ezta gutxiago ere,  eta digitalizazioaren erruz egoera aldatzen ari da egunez-egun, legea motz geldituko ote den beldur naiz. Dena dela, lege honekin lan egin beharko dugu, alderdi positiboak hartu eta gure esparrua garatzen saiatu behar dugu. Lan egiteko beste tresna bat da, zukua atera diezaiogun!

Zertan kontsideratzen duzu legea motz gelditzen dela?

Paradoxa batean aurrean gaude. Digitalizazioa mundua aldatzen ari da eta, nahiz artxiboko lan-eremua gure gizartean oso minoritarioa izan, artxibistikak berebiziko garrantzia izan du garapen horretan. Duela hamar urte artxiboetako profesionaloi esan izan baligute artxibo-teknika batzuk egunerokoan eta legedian inposatuko zirela, ziur barre egingo genuela. Baina gaur egun hor daude, legislazioan: sailkapen taulak, dokumentuak balioesteko politikak, deskripzio metadatoak, transferentziak… Artxibistikak arrakasta izan du, ez, aitzitik eta zoritxarrez, artxibo zerbitzuak ez. Ba hori da legean dagoen hutsune garbi bat. Artxibo-sistema ez duen, edo artxibo-sistema oso ahula duen edozein erakunderentzat, udal artxibo-sistema askotan adibidez, aplikatzeko zailtasun asko aurreikusten dut. Artxibo-zerbitzuen aipamen faltan dago. Legean zeregin asko identifikatzen dira (balioespena, dokumentuak identifikatzeko tresnak…), baina nork egingo du lan hori artxibo zerbitzuak ez bada? Bada, Eusko Jaurlaritzako artxibo-sistemaren kasuan izan ezik, ez dira aipatzen gainerako artxibo-zerbitzuak. Gabezia hori bereziki larria da legearen III. kapituluaren kasuan, toki-erakundeen artxiboei dagokienez.

Zein da artxibo-zerbitzuen egoeraren ahulezia hori?

Administrazio elektronikoaren garapenak eta horrek dakarren konplexutasunak beharrezko egin dute kanpoko zerbitzu komunak erabiltzea dokumentuak kudeatzeko; izapidetze elektronikorako plataforma teknologiko komunak edo informazioa hodeian biltegiratzeko baliabideak, adibidez. Legea aplikatzeko orduan elementurik delikatuenetako bat izango da, seguru; azken finean, administrazioek enpresa publiko edo pribatuen esku uzten dituzte beren ardurapeko dokumentuak. Enpresa horien aurrean artxibo zerbitzuen indarra ahula da, eta legeak ez du beharrezkoa den aspektu hori indartu. Egoera honetan lan asko dago artxibo-zerbitzuen defentsan, eta legeak zehaztasun gutxi ematen digu honetan.

Gardentasunaren inguruan falta bat aipatzen zenuen Legebiltzarrean egindako agerraldian

Bai, nabarmena ere. Legean gardentasuna aipatzen den leku bakarra zioen azalpenean dago, gero testutik desagertzeko. Zaila zait ulertzen gardentasuna artxiboen egunerokotasunean bizi den zerbait baita. Gardentasun-politika, batzuetan, administrazio-unitate ‘esklusiboen’ esku utzi nahi izan da, artxiboa ez den eremu baten. Ez dakit ez ote garamatzaten halako eredu batera. Gardentasun-politiketan arrakasta duten kasuek erakusten dute gardentasuna zeharkako sistemak ezartzean ematen dela. Eta ondo egituratutako artxibo-zerbitzuak, administratiboak edo historikoak, direla egoera horietan funtsezkoak diren tresnak. 

Eta hemendik aurrera?

Alde batetik, erakundeetan asmo handiko gauza izango da legeak aurkezten dituen aginduak betetzen saiatzea, bi urteko epea ematen da horretarako. Artxibo zerbitzuen parte-hartze aktiboa behar-beharrezkoa izango dugu, lan asko dago horretan. Bestetik, aurreikusten diren garapeneko araudiak funtsezkoak izango dira, eta alderdi horretatik Kultura eta Gobernantza Sailek garatu behar dituzten eginkizunak handiak dira. Espero dezagun horiek betetzea. 

Legea, esan dugunez, ez da oso ausarta baina oinarriak ematen dizkigu artxiboak garatzeko. Artxibozainek eta artxibo-zerbitzuek era positiboan hartu behar dugu eta horrekin lan egin. 

Ramon Martin Suquia

Artxibozaina

‘Marketing y redes sociales en bibliotecas y archivos’

Se realizó en la Mediateka del Azkuna Zentroa.

El objetivo de este curso era desmitificar el marketing como algo negativo, asociado a la venta y tomar conciencia de cómo bibliotecas y archivos ya hacen marketing generando productos y servicios que aportan valor a una comunidad y fortalecen relaciones con la misma. De modo que tratamos el marketing digital sin dejar de lado el “análogico”, el que venimos haciendo desde hace mucho.

Comenzó con una breve introducción al marketing y la comunicación online (con un análisis de nuestra web, blogs y SEO), repasamos distintas herramientas de diseño, vimos distintos ejemplos de transformación digital en empresas culturales  y terminamos elaborando nuestro Plan de Marketing para la biblioteca o el archivo.  

Anteriormente la Asociación Anabad de Cantabria intentó organizar otro curso sobre el tema, pero tuvo que ser suspendido. Por suerte, Aldee ha podido tomarles el testigo y llevar el curso adelante en con su colaboración.

El curso fue impartido por Ana Ordás, una cántabra afincada en Madrid, que cuenta con una amplia experiencia en proyectos de transformación digital en bibliotecas, ella misma se describe como una constante exploradora de mundos que aplicar a las Bibliotecas para darles visibilidad y fomentar la participación.

Éste fue el segundo curso después del confinamiento. Por suerte, Ana Ordás en ese momento estaba en Santander con su familia y no tuvo ningún problema en venir a Bilbao. Con todas las medidas de prevención, el curso se realizó con éxito y todos quedaron muy agradecidos por el esfuerzo realizado.

Estas son las palabras de agradecimiento de Ana Ordás al terminar el curso:

https://www.instagram.com/p/CFZG9oBigdG/

Los fondos personales en las bibliotecas

El objetivo de este curso era ahondar en el tratamiento que se les ha de dar a los fondos personales que nos llegan a la biblioteca o que tenemos en nuestros fondos desde hace tiempo. Se trata, muchas veces, de un conjunto de “papeles” que pertenecen a un fondo de documentos, pero que no sabemos cómo clasificarlos.

No es fácil ordenar este tipo de fondos, son fondos peculiares y complejos en su tratamiento técnico y algunos profesionales de la información los consideran “materiales mixtos” al poderse localizar en un archivo o en una biblioteca.

La finalidad de este curso impartido por Maria José Rucio, Jefa del Servicio de Manuscritos e Incunables de la Biblioteca Nacional de España, fue la de aprender convertir un conjunto de “papeles” en un fondo de documentos con coherencia.

Fue el primer curso presencial que realizaba Aldee en plena pandemia, después de haberlo pospuesto por el confinamiento que vivimos desde marzo hasta junio. Con muchas dudas de si llegaríamos a realizarlo, fue un placer contar con una profesional de la talla de María José Rucio, que vino desde Madrid, unos días antes de que empezaran con las primeras restricciones después del verano.

Con todas las medidas preventivas que se pudieran tomar, el curso se realizó con toda normalidad y el esfuerzo para poder hacerlo de modo presencial fue muy agradecido por los participantes, ya que era necesario que se juntaran y intercambiaran sus experiencias.

Fue un curso muy intenso, muy interesante con muchos ejemplos curiosos que la experta en el tema compartió con las alumnas. Todas coincidían en lo necesarios que son los cursos sobre este tema tan peculiar, pero tan común en muchas bibliotecas.